بال‌های خود را بگشایید.

بیشتر دانشجویان دکترایی که عاشق کارشان بوده و به دنبال شغلی در زمینه پژوهش آکادمیک هستند درمی یابند که این مسیر، آسان نیست. بنابراین راهنمایی این افراد برای این که از خدماتی که بخش‌های دیگر برای ارائه دارند آگاه شوند، امری ضروری است.
به گزارش مرکز ارتباطات و اطلاع رسانی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، جامعهشناس، کریس پلاتس در سال ۲۰۱۲ برای تز دکترای خود با بیش از ۳۰۰ فوتبالیست در آکادمی باشگاه های انگلیس، با سنین ۱۷ و ۱۸ سال، مصاحبه کرد که امیدوار بودند بتوانند در این حرفه کار پیدا کنند. وی به روزنامه گاردین گفت که تنها چهار نفر از آنان موفق به امضای قرارداد حرفه ای شده اند. این نرخ خروج، معادل ۹۹ درصد است.
مجله نیچر، در بخش مشاغل خود از بیش از ۵۷۰۰ دانشمند تازهکار در سراسر جهان که در مقطع دکترا تحصیل می-کنند، نظرسنجی به عمل آورد. سه چهارم آنان اظهار کردند که به احتمال زیاد، بعد از فراغت از تحصیل، به دنبال یک شغل آکادمیک خواهند بود، دقیقا مانند پلاتس؛ که استاد ارشد توسعه ورزش و مدیریت کسب و کار ورزش در دانشگاه شفیلد انگلیس است. اما چند نفر از آنان به این هدف خواهند رسید؟

پژوهشگران یا فوتبالیست ها، کدام یک شانس بیشتری در رسیدن به شغل‌شان دارند
همچنین، آمار نشان میدهد که این پژوهشگران جوان در رسیدن به شغل مورد نظرشان، نسبت به فوتبالیستها شانس بیشتری دارند؛ اما نهچندان زیاد. نتیجهگیری کلی کار سادهای نیست، اما  در انگلیس فقط سه یا چهار نفر از بین هر صد نفر دانشجوی دکترا، موفق به کسب یک جایگاه ثابت دردانشگاه میشوند. این موضوع درآمریکا اندکی بهتر است. به بیان سادهتر، بیشتر دانشجویان مقطع دکترا باید برای زندگی خارج از علوم آکادمیک برنامهریزی کنند. دانشگاهها و سرپرستان این مقطع نیز باید این موضوع را برای دانشجویان روشن کنند.
البته، ممکن است این رویکرد مجله نیچر هشداردهنده و منفی به نظر برسد، اما سالهاست که سیستم آموزشی به وضوح در حال آموزش دانشجویان دکترایی است که تعدادشان بیش از آن است که سیستم آکادمیک بتواند آن را پشتیبانی کند. بیشتر دانشمندان جوان مشتاق و بااستعدادی که در نظرسنجی ما شرکت کردهاند احتمالا هرگز به هدف خود نخواهند رسید. از بین کسانی که به آنچه میخواهند میرسند هم تعداد قابل توجهی هستند که از یک قرارداد کوتاهمدت به قرارداد کوتاهمدت دیگری تغییر شغل میدهند تا این که ناامید شده و به سراغ کار دیگری بروند.

منفعت جامعه و دانش در چیست
گرچه، همان طور که پیش از این در مجله نیچر آمده است برای دانشجویان دکترا و پست دکترا بهتر است که در پی مشاغلی در خارج دانشگاه باشند. به عقیده برخی، مشکلات و چالش های مشابهی در بخش صنعت هم وجود دارد. بنابراین، قطعا به نفع دانش و نیز جامعه خواهد بود که تعداد زیادی از دانشمندان تحصیلکرده در بخشهای دیگر پخش شده و دیدگاه های خود را همراه با خود به آن بخشها ببرند. قطعا برای دانشمندان جوان بهتر خواهد بود که در ابتدای مسیر شغلی خود این دید واقع بینانه را داشته باشند، زیرا هم چنان فرصت خواهند داشت که اهداف خود را با وضع موجود تطبیق دهند. پس چرا افراد فعال در زمینه های علمی، هنوز هم این واقعیت را یک راز کثیف می بینند؟
از سویی نظرسنجی ها نشان میدهد که یک سوم پاسخدهندهها هیچ گونه صحبت مفیدی در زمینه شغلی با سرپرستان خود ندارند. در مواردی هم که درباره شغل صحبتی به میان آید، مشاغل غیرآکادمیک اصلا در دستور کار نیستند. تقریبا یک سوم دانشجویان با این گزاره که سرپرستشان توصیه مفیدی برای مشاغل غیرآکادمیک داشتهاند، یا مخالف بودند، و یا کاملا مخالف بودند. این موضوع تقریبا مشابه آن چیزی است که نظرسنجی پیشین نیچر از دانشجویان دکترا، در سال ۲۰۱۵، گزارش داده است. پس اگر سرپرست یک دانشجوی دکترا هستید و یا کسی را میشناسید که این کار را انجام میدهد، لطفا سعی کنید که تا زمان نظرسنجی بعدی در سال ۲۰۱۹، این مقدار کاهش یابد. سرپرستان افراد پرمشغلهای هستند، اما معمولا همین افراد در رأس رابطه دانشگاه و سیستم آکادمیک با دانشجو قرار دارند، و بنابراین بهترین گزینه برای راهنمایی آنان میباشند. حداقل باید تلاش کنند دانشجویان را به سمت سرویس کاریابی دانشگاه هدایت کنند، که آن هم باید بیشتر بر روی گزینههای خارج از محیط آکادمیک متمرکز شود. تنها دانشجویان کارشناسی نیستند که از تعدد گزینههای ممکن سود میبرند. در واقع، دانشجویان تحصیلات تکمیلی نیز مسلما به توجه و راهنمایی بیشتری نیاز دارند زیرا افراد بسیاری، از جمله خود آنان، بر این باورند که این دانشجویان در مسیر رسیدن به جایگاه استادی قدم گذاشتهاند.

آیا چشم انداز دانشمندان جوان در دانشگاه ها واضح است
نکته مهم دیگری که میتوان از نظرسنجی سال ۲۰۱۷ برداشت کرد درباره سلامت روانی است. بیش از یک چهارم دانشجویان پاسخگو، این موضوع را نگران کننده دانستهاند، و ۴۵ درصد آنان گفتهاند که به خاطر اضطراب یا افسردگی ناشی از مسائل مربوط به تحصیل خود نیاز به مشاوره داشتهاند. یک سوم آنان کمکهای سودمندی از سوی موسسه و دانشگاه خود دریافت کردهاند (که قطعا به این معناست که دو سوم آنان از این کمکها بیبهره بودهاند). با این وجود، تنها ۵ درصد افراد ذکر کردهاند که نه از طرف دانشگاه و نه هیچ جای دیگری مورد حمایت نبودهاند، که با فرض دشواری کلی در دستیابی به پشتیبانی مربوط به سلامت روانی در بیشتر کشورها، این نتیجه به دست میآید که احتمالا در سیستم آموزشی، بهتر از جاهای دیگر با افراد جوان برخورد می شود.
اگر چشم انداز پیش روی دانشمندان جوان در دانشگاه واضح نیست، اما خوشبختانه به نظر نمیرسد که این موضوع آنان را سردرگم کرده باشد. چرا که لازم به ذکر است تقریبا هشت نفر از هر ده نفر کسانی که در نظرسنجی شرکت کردهاند، از تصمیم خود برای شروع مقطع دکترا راضی بودهاند. این موضوع به خوبی موقعیتها، تسهیلات و نظارتی را که برخی از آنان دریافت می-کنند، نشان میدهد. دقیقا مثل فوتبالیستها، برخی از آنان موفق خواهند شد تا به آنچه میخواهند برسند، و در مورد دانشجویان، بعضی از آنان شغلی در بخش آکادمیک خواهند یافت تا بتوانند به آرزوی خود رسیده و از آن احساس رضایت و شادی کنند. اما کسی باید باشد تا به بقیه آنان بگوید که از این به بعد چه اتفاقی میافتد.

منبع: تی نیوز
تاریخ انتشار خبر در تی نیوز: ۱۳۹۶/۱۰/۱۱
تاریخ درج خبر در علم و کار: ۱۸/۱۰/۱۳۹۶